Hitteberoerte kan elke marathonloper treffen: 'Goed getraind of niet'

Geschreven op: 6 april 2026 | Categorie: Algemeen

Door: Nienke Groenewoud Nieuwsredacteur NU.nl
Klik hier voor artikel. 

Meedoen aan een hardloopevenement is niet zonder risico. De komende maanden worden flink wat marathons georganiseerd in Nederland, waarbij de weersomstandigheden nogal wisselend kunnen zijn. Organisaties en deelnemers moeten zich dus goed voorbereiden.

Marathons vinden het hele jaar door plaats, maar een paar van de grootste en bekendste staan de komende maanden op het programma. Zo is het komend weekend de beurt aan de marathons in Rotterdam, Enschede en Zeeuws-Vlaanderen. Een van de wisselendste factoren bij een marathon is het weer. Dat brengt risico's als onwelwordingen of hitteberoertes met zich mee.

Vorig jaar overleed een 25-jarige hardloper enkele dagen nadat hij met een hitteberoerte over de finish was gekomen bij de marathon van Enschede. Het was toen niet heel erg warm. Zulke situaties komen dus niet alleen maar voor bij plotselinge warmte of hitte, legt EHBO-specialist Cees van Romburgh van het Rode Kruis uit aan NU.nl. "Het gaat erom dat je lichaam op de temperatuur is ingespeeld is."

Bij een hitteberoerte gaat het niet om de hitte van buitenaf, maar binnen in het lichaam. De lichaamstemperatuur van een hardloper is hoger dan 40 graden vanwege de inspanning. Het lichaam kan zichzelf namelijk niet meer koelen. Sporters hebben zelf niet goed door dat ze oververhit zijn, omdat ze koortsachtige symptomen als koude rillingen hebben.

Verder voelen ze zich moe en misselijk, wat niet per se opmerkelijk is na een afstand van meer dan 42 kilometer. Maar het zijn wel signalen. Ook krijgen ze neurologische klachten. Van Romburgh: "Ze krijgen het gevoel dat ze in een soort tunnel lopen. Je ziet dat ze gaan zwalken en niet meer goed weten waar ze zijn."

Sommige lopers vragen te veel van zichzelf

Zo'n hitteberoerte kan elke loper overkomen, of je nou goed getraind bent of niet. Dat beaamt Coen Bongers, inspanningsfysioloog bij het Radboudumc en HAN Sport en Bewegen.

"We zien hitteberoertes zelfs het vaakst ontstaan bij goedgetrainde, gezonde en jonge deelnemers. Die lopen op hogere snelheid en hebben een hogere warmteproductie. Ze moeten meer moeite doen om warmte kwijt te raken", legt hij uit. "Ben je ongetraind, dan is de inspanning misschien wel boven je kunnen, maar dan loop je vaker op een lager tempo."

Marathonorganisatoren merken dat ook. "Het komt er altijd wel op neer dat mensen te veel van zichzelf vragen", zegt Tjeerd Scheffer van de Leiden Marathon. Arnold Boonman van de Marathon Zeeuws-Vlaanderen ziet hetzelfde probleem. "De snelste willen echt een goede tijd lopen, dus die belasten zichzelf meer. Hou het gezellig, loop vooral omdat het een leuke dag is en zit niet zo op die prestatie."

Andere tips klinken misschien vanzelfsprekend, maar zijn belangrijk om te onthouden. "We geven natuurlijk mee dat ze goed voorbereid moeten zijn", zegt Sandra Melief van Stichting Marathon Enschede. "Zorg dat je getraind hebt in warmere omstandigheden als dat nodig is en drink van tevoren genoeg water."

Daar spelen de organisaties zelf ook een grote rol in. Gemiddeld staat er om de 5 kilometer een waterpost voor de deelnemers. Bij warm weer zijn dat er meer. "We raden deelnemers aan daar actief gebruik van te maken", zegt Matthias Lievens van de Maastricht Marathon. Specialist Van Romburgh: "Probeer ze niet te missen en te denken: oh, ik haal de volgende wel."

Bij kleinere evenementen valt nog te winnen in de voorbereiding

De organisaties zijn goed voorbereid. De marathon in Leiden heeft zo'n elfhonderd vrijwilligers en "een hele batterij aan medisch personeel". "We hebben veel gekwalificeerde mensen rondlopen met genoeg koelingsmaterialen, zoals koude handdoeken", zegt Scheffer. De organisatie heeft twee eigen ambulances ingezet op plekken buiten de stad. Ook in Enschede staan de EHBO-teams en artsen van de spoedeisende hulp klaar om in te grijpen.

Inspanningsfysioloog Bongers ziet dat organisaties van grote hardloopevenementen het vaak goed voor elkaar hebben. "Zij zijn zich bewust van de risico's en nemen de juiste maatregelen, zoals het beschikbaar stellen van koelmaterialen."

Bij de organisatie van kleinere evenementen valt nog wel wat te winnen. "De kosten voor dat soort materialen liggen hoog, maar zij kunnen medisch personeel wel beter trainen. Vooral de herkenning van een hitteberoerte is ontzettend belangrijk, omdat het niet voor zich spreekt."